Arkusz kontrolny – arkusz zbierania danych jest jednym z tradycyjnych narzędzi zapewnienia jakości. Występuje w postaci formularza, arkusza wykorzystywanego do zbierania danych w czasie i miejscu ich występowania.

Arkusz kontrolny – inne nazwy

• checksheet (ang.)
• arkusz zbierania danych
• arkusz analityczny
• lista kontrolna
• karta akceptacji
• lista zbiorcza
• lista wad

Arkusz kontrolny – zastosowanie

Arkusz kontrolny jest narzędziem służącym do zbierania, zapisywania i porządkowania danych dotyczących specyfiki danego wyrobu, bądź procesu, które następnie mogą być  poddawane dalszym analizą. Jest więc nazwany narzędziem doskonalenia jakości. Na formularz nanosi się dane o zdarzeniach związanych z rozpatrywanym wyrobem lub procesem, w szczególności o miejscu i częstości ich występowania. Arkusz można stosować zarówno do zbierania danych ilościowych jak i jakościowych.

Zbieranie danych za pomocą arkusza kontrolnego jest niezbędne do wykonania karty kontrolnej, czy np. FMEA.

Arkusz kontrolny – procedura tworzenia

• należy ustalić wyraźny cel zbierania danych,
• zidentyfikować dane konieczne do osiągnięcia celu,
• ustalić kto i w jaki sposób będzie te dane zbierał i analizował,
• zaprojektować formularz do zapisywania danych,
• przetestować formularz w praktyce.

Arkusz kontrolny – pięć typów według Kaoru Ishikawy

Kaoru Ishikawa zidentifkował pięć różnych typów arkusza kontrolnego są to:

• arkusz kontrolny częstotliwości występowania defektów z podziałem na ich rodzaj,
• arkusz kontrolny miejsc występowania defektów (w ujęciu ilościowym),
• formularz ilości wystąpienia wad i usterek z podziałem na przyczyny,
• formularz rozkładu prawdopodobieństwa określonej cechy wyrobu lub procesu (z tym przypadkiem nie spotkaliśmy się dotychczas w praktyce, jeśli macie jakieś przykłady z własnego doświadczenia, podzielcie się nimi w komentarzach)
• karta śledzenia realizacji kolejnych kroków procesu.

Arkusz kontrolny – przykłady

Najczęściej  spotykanym jest ostatni typ arkusza kontrolnego. W takim  przypadku jest to narzędzie kontrolne stosowane przez  operatora w miejscu wykonywanej przez niego czynności. Taki arkusz może zawierać potwierdzenie zgodność pobranych do produkcji  surowców, zapis wyników kontroli poprzedniej operacji wykonywanej przez innego operatora oraz zapis wyników kontroli wykonywanej bieżącej czynności. Jest więc formą potwierdzenia zgodności produkowanych wyrobów z dokumentacją techniczną i obowiązującymi normami.

Układ arkusza może być różny, zależny od typu zbieranych danych. Należy więc go dostosować pod rodzaj zbieranych danych.

Arkusz nie musi mieć formy tabeli, może być przedstawiony w formie graficznej co świetnie się sprawdza w wizualizacji miejsc występowania defektów (drugi typ stosowanego arkusza kontrolnego).

Poniżej prosty przykład: analizie poddano uszkodzenia powłoki lakierniczej podczas procesu montażu samochodu osobowego. Samochód podzielono na strefy z prawej i lewej strony: przód+zderzak przedni, tył+zderzak tylni, drzwi pasażera, drzwi kierowcy oraz dach – łącznie 9 stref. Następnie na arkusz nanoszono krzyżykami i kółkami miejsca wystąpień zarysowań oraz otarć, co pokazuje , że najwięcej ich powstaje w obszarze drzwi pasażera. Daje to podstawę do dalszych analiz i szukania przyczyn występowania niezgodności w tym obszarze.

Ten sam przypadek możemy analizować za pomocą innej formy arkusza zbierania danych, przedstawionego poniżej. Tym razem będzie to pierwszy rodzaj arkusza kontrolnego – częstotliwości występowania defektów z podziałem na ich rodzaj.

Reasumując, arkusz kontrolny pozwala:

• określić częstotliwość występowania badanego zdarzenia,
• określić miejsce jego występowania,
• ocenić czy badany problem wystąpił,
• oszacować koszty miesięczne/ roczne ponoszone z powodu występowania badanego zdarzenia,
• zbierać i zapisywać obserwacje z powtarzalnych danych, np. przez tę samą osobę lub w tym samym miejscu,
• zbierać dane mających na celu określenie czynników, które wpływają na zadowolenie klienta,
• zaoszczędzić czas i łatwo gromadzić dane w ramach regularnego procesu produkcyjnego,
• monitorowanie wydajności procesu,
• monitorowanie jakości wykonywanych wyrobów.

Arkusz kontrolny – kurs online

Zapraszamy do naszego nowego kursu online z arkusza kontrolnego, dowiesz się tam jeszcze więcej niż z artykułu, wypełnisz z naszą pomocom arkusz kontrolny i otrzymasz szablon arkusza do wykorzystania w pracy Inżyniera Jakości.

Śledź naszego LinkedIn i zobacz gdzie dziś wykonujemy szkolenia.