Etyka Audytora – czy zawsze przestrzegana? 6 zasad audytowania
Etyka Audytora - czy zawsze przestrzegana?
6 zasad audytowania
W świecie biznesu, gdzie uczciwość jest kluczową wartością, rola audytora staje się niezmiernie istotna. Audytorzy pełnią kluczową funkcję w zapewnianiu jakości, a ich etyka zawodowa jest fundamentem tego procesu.
Te aspekty dotyczą zarówno audytorów wewnętrznych jak i zewnętrznych, gdzie etyka powinna być podstawowym fundament roli audytora. Czy jednak zawsze tak jest, że etykę stawiamy na pierwszym miejscu? Cytując klasyka – moją serdeczną koleżankę i panią audytor „zawsze znajdą się zgniłe jabłka w zespole”. Niestety dotyczy to zarówno audytujących jak i audytowanych.
Przyjrzyjmy się głównym aspektom etyki audytora i jej roli w utrzymaniu wysokich standardów jakości.
Wymagania co do postawy i zachowania audytora opisuje szczegółowo norma ISO 19011 w punkcie 7.2.2 Postawy i zachowania.
Zaleca się, aby audytorzy wykazywali się profesjonalną postawą i zachowaniem podczas wykonywania działań audytowych, łącznie z byciem:
etycznym, tj. prawym, prawdomównym, szczerym, uczciwym i rozważnym;
otwartym, tj. chętnym do rozważenia alternatywnych pomysłów lub punktów widzenia;
dyplomatycznym, tj. taktownym w postepowaniu z ludźmi;
spostrzegawczym, tj. aktywnie obserwującym fizyczne warunki otoczenia i działania;
percepcyjnym, tj. świadomym sytuacji i zdolnym do jej zrozumienia;
elastycznym, tj. zdolnym do łatwego przystosowania się do różnych sytuacji;
wytrwałym, tj. ciągle ukierunkowanym na osiąganie celów;
zdecydowanym, tj. zdolnym do wyciągania w porę wniosków logicznie uzasadnionych i opartych na analizie;
samodzielnym, tj. zdolnym do działania i funkcjonowania niezależnie, a jednocześnie skutecznie współdziałać z innymi;
zdolnym do działania odpowiedzialnie i etycznie, nawet jeżeli takie działanie nie zawsze będzie popularne i może czasami skutkować brakiem porozumienia lub konfrontacją;
otwartym na doskonalenie, tj. chętnym do wyciągania wniosków z sytuacji i starającym się o lepsze wyniki auditu;
wrażliwym kulturowo, tj. przestrzegającym i szanującym kulturę audytowanego;
zdolnym do współpracy, tj. skutecznie współpracującym z innymi, łącznie z członkami audytującego i personelem auditowanego.
Dodatkowo w rozdziale 4, mamy mocno podkreślony aspekt uczciwości i etyki audytora poprzez przytoczenie 6 zasad audytowania.
Rzetelność
Audytor powinien wykazywać się kompetencją podczas wykonywanej pracy, profesjonalizmem rozumianym jako wykonywanie swojej pracy w sposób uczciwy, sumienny oraz odpowiedzialny. Powinien stosować się do wszystkich wymagań prawnych, mających zastosowanie. Kolejnym aspektem rzetelności jest wykonywanie przez audytora pracy w sposób bezstronny – uczciwy. I ostatni aspekt rzetelności, lecz nie mniej ważny to wyczulenie audytora na wszelki wspływy, które mogą oddziaływać na dokonywane podczas audytu oceny.
Audytorzy powinni działać z uczciwością i rzetelnością, dbając o to, aby ich działania nie podważały integralności procesu audytu.
Uczciwe przedstawienie wyników
Jest to obowiązek każdego audytora. Kropka. Wszelkie dowody zebrane podczas audytu, zapisy, wnioski, ustalenia i raporty z audyty powinny odzwierciedlać stan zgodnie z prawdą. Jeśli podczas audytu dojdzie do rozbieżnych opinii w danej sprawie pomiędzy audytorem a audytowanym te informacje również powinny znaleźć się w raporcie.
Niedopuszczalne są wszelkie wersje przymykania oka, niewpisywania niezgodności dla korzyści audytowanego i/lub audytora.
Należyta staranność zawodowa
Czyli pracowitość i rozsądek w audytowaniu. Audytor powinien wykazywać się starannością w wykonywanych zadaniach oraz zdolnością do racjonalnego osądzenia w sytuacjach jakie mają miejsce podczas audytu.
Audytorzy powinni działać z najwyższym poziomem profesjonalizmu. To obejmuje nie tylko znajomość przepisów i standardów zawodowych, ale także umiejętność efektywnej komunikacji z klientem, zespołem audytorskim i innymi interesariuszami.
Świat biznesu ewoluuje, a audytorzy muszą być stale na bieżąco z nowościami w swojej dziedzinie. Dążenie do ciągłego doskonalenia umiejętności to nie tylko wymóg, ale także etyczna odpowiedzialność audytora.
Poufność
Rozumiana jako bezpieczeństwo informacji. Audytor powinien wykazywać się pełną dyskrecja co do powierzonych informacji klientów, przebiegu audytu i wszelkich informacji jakie nabył w wyniku wykonywanych przez niego obowiązków. Szczególnie niedopuszczalnym jest wykorzystywanie posiadanych informacji dla własnych korzyści audytora, bądź przekazywanie audytowanym informacji o innych klientach audytów.
Audytorzy często mają dostęp do poufnych informacji o firmach, które są poddawane audytowi. Zachowanie poufności jest kluczowym elementem etyki audytora, a wszelkie naruszenia mogą prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i zawodowych.
Niezależność
Rozumiana jako bezstronność audytora oraz przedstawianie obiektywnych wniosków z audytu. Audytor we wszystkich przypadkach wykonywanej przez niego pracy powinien działać w sposób wolny od uprzedzeń i konfliktu interesów oraz wykazywać się obiektywizmem. W przypadku audytorów wewnętrznych, audytor powinien być osobą niezależną od osoby odpowiedzialnej za audytowany obszar.
Audytorzy często stają przed sytuacjami, w których mogą wystąpić konflikty interesów. Etyczny audytor jest zdolny rozpoznać i zarządzać tego typu sytuacjami, zapewniając, że ich działania nie naruszają zasad uczciwości i niezależności.
Audytor powinien działać z pełną niezależnością i obiektywnością. Unikanie sytuacji, które mogłyby wpływać na obiektywność audytu, jest kluczowe. To nie tylko wymóg zawodowy, ale także warunek konieczny dla zachowania zaufania inwestorów, klientów i społeczeństwa.
Podejście oparte na dowodach
Rozumiane jako uzyskiwanie wiarygodnych i odtwarzalnych wniosków z audytu w systematycznym procesie audytu. Jak wiemy, audyt jest jedynie próbką, dlatego audytor powinien w sposób odpowiedni dobrać próbę, tak by zapewnić weryfikowalność dowodu z audytu.
Zapewnienie bezstronności i niezależności
Zasady uzyskania i utrzymania uprawnień wydanie 5, listopad 2016 mówią jasno i warto je tu przytoczyć:
” Jednostka certyfikująca, jej zatrudnieni na stałe i kontraktowi audytorzy oraz żadna część tej samej osoby prawnej nie mogą oferować ani świadczyć usług konsultacyjnych w zakresie systemu zarządzania jakością, szkoleń auditorów wewnętrznych, prowadzić audytów wewnętrznych u certyfikowanych zleceniodawców czy też dostarczać ich do nowych zleceniodawców, w okresie 2 lat przed zawarciem z nimi umowy o certyfikację. ” Powyższe usługi konsultacyjne skutkują podważaniem wiarygodności i ważności audytu.
Brak etyki audytowanych i audytujących - jakie niesie konsekwencje?
Etyka Audytora i Audytowanego odgrywa kluczową rolę w biznesie, w dziedzinie certyfikacji i audytu. Firmy i audytorzy z jednostek certyfikujących są odpowiedzialni za zapewnienie, że produkty, usługi i procesy spełniają określone standardy jakości, bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju. Jednak brak etyki w tych dziedzinach może prowadzić do konsekwencji zarówno dla firm, audytorów jak i ich interesariuszy.
Naruszenie zaufania i spadek reputacji
Gdy firma lub audytor z jednostki certyfikującej nie przestrzega zasad etyki, może to prowadzić do utraty zaufania ze strony klientów, inwestorów i społeczeństwa. Reputacja firmy certyfikującej jest kluczowa dla jej sukcesu, a brak etyki może zaszkodzić jej zdolności do przyciągania klientów i kontrahentów.
Ryzyko wypaczenia wyników audytu
Niestety, nieetyczne zachowania mogą skłaniać audytorów do wydawania fałszywych raportów lub pomijania istotnych nieprawidłowości w wynikach audytu. To z kolei może prowadzić do dalszego nieprawidłowego funkcjonowania firmy, która otrzymała certyfikat jakości lub bezpieczeństwa, co może stanowić zagrożenie dla konsumentów i środowiska.
Potencjalne ryzyko dla zdrowia i bezpieczeństwa
Jeśli audytorzy nie przestrzegają etycznych standardów, istnieje ryzyko, że pominięte zostaną potencjalne zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów. Na przykład, nieetyczne działania w branży spożywczej mogą prowadzić do wprowadzania na rynek produktów, które nie spełniają norm sanitarnych, co zagraża zdrowiu publicznemu.
Prawne i finansowe konsekwencje
Firmy i audytorzy, którzy nie przestrzegają etycznych standardów, mogą również napotkać na konsekwencje prawne i finansowe. Odpowiedzialność prawna za wydawanie fałszywych certyfikatów lub ukrywanie nieprawidłowości w audytach może prowadzić do znacznych kar finansowych i utraty licencji zawodowych.
Podsumowanie
Etyka audytora jest kluczowym elementem utrzymania zaufania inwestorów, klientów i społeczeństwa. Audytorzy, dbając o niezależność, obiektywność, integralność i profesjonalizm, odgrywają istotną rolę w zapewnianiu jakości informacji. Wprowadzenie etycznych standardów w dziedzinie audytu przyczynia się do zwiększenia transparentności, co jest kluczowe dla zdrowego funkcjonowania rynku gospodarczego. W związku z tym audytorzy powinni nie tylko znać, ale także aktywnie praktykować zasady etyki, by skutecznie spełniać swoją misję w dziedzinie zapewniania jakości.
Brak etyki ze strony audytującego i audytowanego niesie za sobą poważne konsekwencje. Obejmuje to utratę zaufania, ryzyko naruszenia zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów, szkody dla środowiska oraz potencjalne konsekwencje prawne i finansowe. Dlatego zachowanie wysokich standardów etycznych w tych dziedzinach jest niezbędne dla ochrony interesów konsumentów, firm i społeczeństwa jako całości. Organizacje certyfikujące i audytorzy powinni działać z pełnym zaangażowaniem i uczciwością, aby zachować integralność systemu certyfikacji i audytu.
