Wykres przyczynowo skutkowy zwany także wykresem rybiej ości czy inaczej wykresem ishikawy, jest jednym z głównych narzędzi służących do analizy i rozwiązywania problemów jakościowych w przedsiębiorstwach. Zwykle od zdefiniowania problemu oraz szukania jego przyczyn zaczynamy każdą analizę jakościową. Prostota i szeroka funkcjonalność wykresu Ishikawy sprawia, że jest jednym z pierwszych kroków podejmowanych w analizie występującego problemu.

WYKRES ISHIKAWY – CECHY

Najważniejszymi cechami narzędzia jest graficzne przedstawienie wzajemnych powiązań przyczyn, które wywołują określony skutek, uporządkowany przekaz informacji, przejrzystość zapisu, trafność analizy oraz hierarchizacja danych.

FAZY OPRACOWANIA WYKRESU ISHIKAWY:

• Zdefiniowanie problemu – określenie wady
• Określenie przyczyn głównych
• Uszczegółowienie diagramu
• Analiza diagramu

BUDOWA WYKRESU ISHIKAWY

Diagram rybiej ości składa się z trzech części. Pierwszą z nich jest „głowa ryby”, która reprezentuje analizowany problem, a właściwie niespełnienie oczekiwań i braku zgodności ze specyfikacją. Kolejną część stanowi „kręgosłup”, który określa podstawowe grupy przyczyn występowania problemu. Natomiast „ości” bezpośrednio określają przyczyny występowania problemu. Schemat umożliwia uporządkowanie wszystkich przyczyn zaproponowanych przez interdyscyplinarny zespół osób (inżynierów, operatorów, kierowników) biorących udział w „burzy mózgów”.

Wadę zapisuje się na końcu poziomej osi diagramu. W kolejnej fazie należy określić główne kategorie możliwych przyczyn występowania określonego problemu (skutku).

Najczęściej spotykany schemat Ishikawy zawiera pięć głównych grup klasyfikacji :

• Człowiek – wszystkie czynności wykonane na przykład przez operatora, które skutkują powstaniem problemu. Wynikać one mogą  z nieprzestrzegania zasad BHP bądź instrukcji pracy , braku kwalifikacji lub zmęczenia pracownika.
• Maszyna – najczęstszą przyczyną wytępienia problemu z winy maszyny, jest niesprawny sprzęt używany podczas pracy, brak właściwego narzędzia, bądź nie ergonomiczność.
• Materiał – przyczyną występowania problemów z tej kategorii są zwykle wady materiałowe. Gotowe komponenty, półprodukty, które pochodzą z poprzedzających procesów produkcyjnych  mogą być także niezgodne ze specyfikacją.
• Metoda – oznacza sposób wykonywania czynności. Nieodpowiednio zbalansowane operacje, brak standardu pracy, bądź nieoptymalny proces produkcyjny to przykłady przyczyn z tej kategorii.
• Otoczenie – należy wziąć pod uwagę przyczyny występowania problemów, czyli temperatura i wilgotność, ciemność oraz zbyt duży hałas lub zapylenie. Do tej kategorii kwalifikujemy także przyczyny wystąpienia problemów spowodowane  przez zachowanie innych osób, w najbliższym otoczeniu pracownika

W fazie opracowywania diagramu powyższe kategorie mogą być modyfikowane, część z nich może być wtedy pominięta, bądź zastąpiona innymi.

PRZYKŁAD WYKRESU ISHIKAWY

Poniżej przedstawiam wam przykładowy schemat Ishikawy, który stworzono dla problemu powtarzających się problemów montażowych. Jeśli jednak chcesz wspólnie stworzyć nowy wykres ishikawy to kliknij – tutaj – link przeniesie Cię do naszego kursu online, gdzie na konkretnych przykładach z doświadczenia, wspólnie z nami stworzysz swoją pierwsza ishikawę.

Po wykonaniu Ishikawy należy poddać go analizie i wyciągnąć wnioski, które z badanych przyczyn w największym stopniu przyczyniają się do występowania niepożądanego skutku oraz podjąć działania, w celu ich wyeliminowania.

W trakcie dyskusji można określić hierarchię występujących przyczyn, którą ustala się:

• na podstawie opinii inżynierów sporządzających diagram,
• na podstawie danych liczbowych, które mogą odzwierciedlać zarówno koszty jak i częstotliwość występowania określonych przyczyn,
• poprzez przypisanie każdej z potencjalnych przyczyn prawdopodobieństwa występowania.

Dzięki temu możliwe jest określenie przyczyn krytycznych, najsilniej oddziałujących na skutek, od których usunięcia można rozpocząć proces wprowadzania działań korygujących – dla zdarzeń, które się wydarzyły i zapobiegawczych – dla zagrożeń potencjalnych.

Z moich obserwacji w codziennej pracy wynika, że największy procent błędów jest spowodowanych przez czynnik ludzki. Natomiast najtrudniejsze w zdiagnozowaniu są problemy wynikające z wad materiałowych. Przydatna w pracy inżyniera jakości jest podstawowa wiedza z dziedziny inżynierii materiałowej, co zdecydowanie skuteczniej pozwoli Ci rozpoznać potencjalną przyczynę problemu i zlecić odpowiednie badania.

Należy pamiętać, że dobry wykres Ishikawy nie powstaje zza biurka. Jest on wynikiem obserwacji procesu i tego co dzieje się na produkcji. Sprawdź social media (Facebook, LinkedIn) gdzie w aktualnościach dzielimy się z Wami naszymi codziennymi zagadnieniami często związanymi z wykresem ISHIKAWY.